Irish Oral Notes (Leaving Cert)

Irish Oral Sound file   (Click on this to hear it being read out )

(1)     Táim i mo chónaí i mBaile Átha Cliath. Rugadh agus tógadh mé ann. Is maith liom Cluain Sceach. Bruachbhaile (suburb) is ea í, 5 mhíle ó lár na cathrach. Tá go leor áiseanna (facilities) ann. Mar shampla, tá ollmhargadh agus leabharlann ann. Páirceanna peile – ionad spóirt – Linn snámha – ionad siopadóireachta – siopaí nuachtáin – seanchaisleán – tithe tábhairne – turasóirí – déagóirí (teenagers). Is maith liom an chomharsanacht. (neighbourhood) Tá na comharsana cáirdiúil. Tá siad an-lách (decent), Tá a lán cairde agam timpeall na háite – tá an áit ciúin – leadránach (boring) – tá neart rudaí le déanamh. – Tá mo cheantar beomhar (area lively) – Níl a lán fadhbanna ann ( problems ) ach amháin, tá an trácht trom uaireanta (heavy traffic).

See full size image(2)   Cónaím le mo chlann. Tá beirt deartháireacha agus triúr deirfiúracha agam. Tá deartháir amháin agam. Níl aon deifiúracha agam.   Is mise an duine is óige / is sine sa chlann. Oibríonn sé i gcomhlacht – tá sí ar scoil – tá sé sa bhunscoil – san ollscoil (university) – ag freastal ar DCU – ag staidéar (studying).   Réitím go maith le gach duine – I get on well with) agus réitim go hiontach le mo thuisimitheoirí freisin.

(3)         Na hábhair scoile : Táim ag freastal ar CUS, Tá rogha maith ábhar ann. Déanaim (I do) Gaeilge, Béarla, Matamaitic, Stair (history), Tír Eolas, Fisic, Ceimic, Bitheolaíocht, Eagrú Gnó (business studies), Staidéar Chlaisiceach, Grafaic Theicniúil,

Cuntasaíocht, Fraincis, Gearmáinis, Ceol, Ealaín (art), Eolaíocht (science), Eacnamaíocht, Eacnamaíocht Bhaile (Home Econ), Is fearr liom béarla – Is fuath liom (I hate) – Is gráin liom (hate) – Ní maith liom – Is aoibhinn liom é (love) – deacair – crua – mar tá sé suimiúil (interesting) – taitneamhach (enjoyable) – éasca (easy) – casta (complicated) – úsáideach (useful) – praiticiúil – Is aoibhinn liom Ríomhaireacht (love) – Is dóigh liom (think) go bhfuil sé suimiúil (leadránach) – Ceapaim, Measaim, Sílim – I think, An dtaitníonn Fraincis leat? Taitníonn Fraincis go mór liom – Taitníonn na teangacha liom.   Ní thaitníonn Matamaitic liom ar chor ar bith (at all) – Tá neart áiseanna sa scoil. Tá leabharlann ann. Ceaintín / ríomhairí / . Tá an príomhoide dian go leor, an-dhian, ró-dhian, Tugann na múinteoirí nótaí maithe. Tá a lán rialacha sa scoil. Tá Gaeilge réasúnta éasca agus taitneamhach go leor. Ní dóigh liom (I don’t think) go bhfuil ríomhaireacht casta (computers),  –  Tá Béarla tábhachtach. (important)

 

(4)   Ag an deireadh seachtaine (at the weekend) ligim (relax) mo scíth. Tógaim (I take it easy) go bog é.

Ní dhéanaim aon rud speisialta. Fanaim sa teach – Éistim leis an raidió – Eistim le ceol – Téim ar an idirlíon (internet), Bím ar FaceBook le mo chairde, Féachaim ar an teilifís – Téim amach le mo chairde – go dtí an phictiúrlann – Téim isteach sa chathair – Téim ag traenáil – imrím snúcair go minic    –   ag rothaíocht – is maith liom léitheoireacht (reading) – féachaim ar DVD’anna uaireanta – Imrím leadóg go rialta / cispheil – Sacar – peil Ghaelach – Imrím le foireann ( a team). Imrímid i léig. Tá ag éirí go maith leis an bhfoireann. Tá an fhoireann ar fheabhas de ghnáth (excellent). Téimid ag traenáil dhá oíche sa tseachtain. Bíonn cluiche (game) ag an deireadh seachtaine – Rithim – Téim ag snámh – Téim go Dioscó agus bíonn roinnt mhaith daoine ann. Buailim (meet) le mo chairde. Oibrím. Tá post páirtaimseartha (partime) agam. Faighim (get) a lán airgid. Déanaim mo chuid staidéir. Bím ag staidéar.   Cabhraím (help) le mo mháthair sa teach – Téim go dtí an phictiúrlann – Bainim an-chraic as (I enjoy it) – Is maith liom bheith ag léamh – Nílim go hiontach ag an rugbaí ach bainim (enjoy it) an – sult as. Imrím cluichí ríomhaireachta (computer games ).

(5)   Tar éis na scrúduithe (exams), Ba mhaith liom dul go dtí an ollscoil / dul go UCD / dul go hOllscoil na Tríonóide – Ba mhaith liom cuntasaíocht a dhéanamh. Ba mhaith liom céim (degree) a bhaint amach – Déanfaidh mé cúrsa 3 bliana – Is cúrsa iontach é . Tá suim agam i gcúrsaí gnó. Oibríonn m’uncail mar innealltóir. Faigheann a lán daoine postanna tar éis an cúrsa sin. Tuillfidh mé a lán airgid – Má fhaighim (If I get) na pointí, rachaidh mé go UCD. Ba mhaith liom bheith i mo gharda – Is post dúshlánach é (challenging), An bhliain seo chugainn (next), gheobhaidh mé Post (job) le cúnamh Dé. Innealltóireacht ( Engineering ) Oibreoidh mé le m`athair,   Rachaidh mé thar lear (abroad).

 

(6)   Cad a cheapann tú faoi sin? An aontaíonn (agree) tú le Barack Obama ? Aontaím / Ní aontaím ( I agree) – Cad é do thuairim (opinion) faoi sin ? – Gabh mo leithscéal – sorry, Ní thuigim an cheist, Bhí an scéal sin an-bhrónach. Ní thuigim an scéal sin, tá sé casta. Is fuath liom an pholaitíocht,   Níl mórán suime agam (not much interest) sa pholaitíocht / i gcúrsaí reatha (current affairs). Is fadhb mhór í. (A big problem ) Is rud uafásach é ( terrible thing), Rud brónach a bhí ann – it was sad (thing). Ní bhím ag léamh na bpáipéar, i mbliana !

—————————

Present  Tense    —       Past              —        Future

 

1.   Ligim mo scíth ( l relax ) – Lig mé mo scíth (relaxed) – Ligfidh mé mo scíth (will relax).

2   Tógaim go bog é (take it easy) – Thóg mé go bog é – Tógfaidh mé go bog é.

3   Ní dhéanaim aon rud speisialta (don’t do anything special) – Ní dhearna mé aon rud speisialta –  Ní dhéanfaidh mé aon rud speisialta

4   Fanaim sa teach (stay in house) – D`fhan mé sa teach – Fanfaidh mé sa teach.

5   Éistim leis an raidió – D`éist mé leis an raidió – Éisteoidh mé leis an raidió.

6   Féachaim ar an teilifís – D`fhéach mé ar an teilifís –   Féachfaidh mé ar an teilifís.

7   Téim isteach sa chathair (go into town) – Chuaigh mé ar an idirlíon (internet) – Rachaidh mé isteach sa phictiúrlann (cinema).

8   Imrím snucair le mo chairde – D`imir mé leadóg le mo chairde (tennis) – Imreoidh mé Galf le mo chairde.

9   Oibrím i siopa (work in shop) – D`oibrigh mé in ollmhargadh (supermarket) – Oibreoidh mé in oifig (office).

10 Faighim a lán airgid (get a lot of money) – Fuair mé céad Euro (100) – Gheobhaidh mé neart airgid (a good lot of money).

11 Tá post agam (have a job) – Bhí post agam – Beidh post agam.

12 Is maith liom Léitheoireacht – ( reading)

13 Buailim le mo chairde (meet friends) – Bhuail mé le mo chairde – Buailfidh mé le mo chairde.

14 Bím ag staidéar (studying) – Bhí mé ag staidéar go dian – Beidh mé ag staidéar.

15 Déanaim m`obair bhaile (Do homework) – Rinne mé m’obair bhaile – Déanfaidh mé m’obair bhaile.

  1. Imrím sacar le foireann (play team) – D`imir mé rugbaí le foireann – Imreoidh mé iománaíocht le foireann.
  2. Bainim an-chraic as (I really enjoy it) – Bhain mé an-sult as – Bainfidh mé an-taitneamh as.

18 Imrím peil ghaelach (play gaelic) – D`imir mé peil ghaelach – Imreoidh mé peil ghaelach.

19 Téim ag traenáil (training) – Chuaigh mé ag traenáil – Rachaidh mé ag traenáil,

20 Rithim – Rith mé – Rithfidh mé

21 Tá an fhoireann ar fheabhas (team excellent) – Bhí an fhoireann go hiontach – Beidh an fhoireann thar barr.

  1. Féachaim ar DVD‘anna (Look at DVDs) – D`fhéach mé ar DVD’anna – Féachfaidh mé ar DVD’anna.
  2. Imrím cluichí ríomhaireachta (computer games) – D`imir mé cluichí ríomhaireachta – Imreoidh mé cluichí ríomhaireachta.

24. Ithim rud éigin (something) – D`ith mé rud éigin – Íosfaidh mé rud éigin.

25 Éirím go luath (get up early) – D`éirigh mé go luath – Éireoidh mé go luath.

26.  Téim amach le mo chairde – Chuaigh mé amach le mo thuismitheoirí – Rachaidh mé amach le cara liom (friend of mine).

27 Ceannaím éadaí (buy clothes) – Cheannaigh mé éadaí nua – Ceannóidh mé éadaí úra.

28 Tá sé go maith (It’s  good) –  Bhí sé go maith  – Beidh sé go maith.

29 Tá an t-atmaisféar go hiontach (atmosphere is great) – Bhí an t-atmaisféar go hiontach – Beidh an t-atmaisféar go hiontach.

  1. Téim i mo chodladh (go to bed) – Chuaigh mé i mo chodladh – Rachaidh mé i mo chodladh.

31.  Taitníonn sé go mór liom (I really enjoy it) – Thaitin sé go mór liom (enjoyed).

32 Glanaim mo sheomra (clean my room) – Ghlan mé mo theach – Glanfaidh mé an chistin (kitchen).

33.Tosaíonn sé ag a 6 a chlog (starts) – Thosaigh sé – Tosóidh sé

34.Críochnaíonn sé ag a 10 a chlog  –  Chríochnaigh sé  – Críochnóidh sé (it finishes)

—————————————————

Present Tense :  De ghnáth – usually, Na laethanta seo – these days, Sa lá atá inniu ann – Nowadays,  Faoi láthair – at present,  I rith na seachtaine – during the week, Ag an deireadh seachtaine – at the weekend, Go minic – often, Uaireanta – sometimes, Ansin – then,  I mbliana – this year,

———————————————————–

Past Tense :  Inné – yesterday, An tseachtain seo caite – last week, An samhradh seo caite – last summer,  an mhí seo caite – last month,  Cúpla lá ó shin – couple of days ago, Le déanaí – recently,

————————————————————-

Future Tense : Amárach – tomorrow, An tseachtain seo chugainn – next week,  an mhí seo chugainn – next month,  an samhradh seo chugainn – summer,

————————————————————-

Conditional Tense :   Rachainn ar saoire – I would go, Cheannóinn carr nua do mo Dhaid – would buy, Thabharfainn airgead do dhaoine bochta – would give, Chuirfinn airgead sa bhanc – would put, Bheinn an-sásta liom féin – would be,  Ghlanfainn suas an teach – would clean, Ligfinn mo scíth – would relax..

———————————-

Mick McGrath, a d'fhág CUS sa bhliain 2009.

Mick McGrath, a d’fhág CUS sa bhliain 2009.

Sraith Pictiúr : 

2016 Pictures  (Click here to view Pictures 1 – 20) 

https://www.examinations.ie/misc-doc/Sraith_Pictiur_2017.pdf                                  (Click here to view 2017 Pictures)

 

Use the Past Tense, and build your answers up from the past tense framework of verbs below. Get into the habit of using certain good expressions frequently. Remember the examiner will only hear you on one single occasion.

Look at Page 316 in the book (Fuinneamh).  I bpictiúr a haon, a dó, a trí, a ceathair, a cúig, a sé .

Here are some more examples :

Chleachtaigh siad, Dúirt sé, Mhol sé dóibh – he recommended to them, Sheinn sí, Labhair sé, Chuir siad, Scóráil sé, Shroich sé, Vótáil sé – he voted, Ghlac siad páirt ann – they took part, Bhuaigh sé, Thaispeáin sí – she showed, Thuig sí – she understood, Shiúil sé, D’eagraigh sí – organised, Bhain siad Berlin amach – they reached Berlin, Seachtain iontach a bhí ann – it was a great week, Duais mhór a bhí ann – it was a big prize, Bhronn sé – he awarded, Lá breá a bhí ann – it was a fine day, d’úsáid sí – she used, Luaigh sé – he mentioned, Ghlaoigh sé ar – he called, Dar leis an ngarda – according to the Garda,

Ní raibh, Ní dhearna, níor cheannaigh, níor thóg – did not take, níor chuala, ní bhfuair,

Very common verbs – Chuaigh sé, Bhí, Chonaic, Fuair, D’imir, Cheannaigh, Rinne, d’ith sé,  d’ól sí,  Tháinig sé – he came, Léigh siad – they read, Ghlan sé – he cleaned, Thug sé – he gave, Thóg sí – she took, d’fhéach sí ar – she looked at, Thosaigh, Chríochnaigh, Bhain sí taitneamh as – she enjoyed it, Ba mhaith leis – he would like, Thaitin sé leo – they enjoyed it.

================================

 

1.     Question

2.     Yes

3.     No

1.     An

2.     Is

3.     Ní

1.     Ar mhaith leat

2.     Ba

3.     Níor

1.     An maith leat

2.     Is maith liom

3.     Ní maith liom

1.     An bhfuil

2.     Tá

3.     Níl

1.     An dtéann tú

2.     Téim

3.     Ní théim

1.     An + urú

2.     Ní + h ,

(a) An gcuireann

(b) Ní chuireann

 

1.     An bhfaigheann tú ?

2.     Faighim

3.     Ní fhaighim

1. An Imríonn tú

2. Imrím

3. Ní imrím

1.     An ndéanann

2.     Déanaim

3.     Ní dhéanaim

1.     An itheann tú

2.     Ithim

3.     Ní ithim

1.     An dtaitníonn

2.     Taitníonn

3.     Ní thaitníonn

1. An raibh tú

2. Bhí

3. Ní raibh

1.     Ar thaitin

2.     Thaitin

3.     Níor thaitin

1.     An ndearna tú

2.     Rinne

3.     Ní dhearna

1.     An ndeachaigh tú

2.     Chuaigh

3.     Ní dheachaigh

1.     An rachaidh tú

2.     Rachaidh

3.     Ní rachaidh

1.     An mbeidh tú

2.     Beidh

3.     Ní bheidh

1.     An ndéanfaidh

2.     Déanfaidh

3.     Ní dhéanfaidh

 1. An féidir leat ?

2. Is féidir

3. Ní féidir

1. An bhfaca

2. Chonaic

3. Ní fhaca

1. An rachaidh tú ?

2. Rachaidh mé

3. Ní rachaidh mé

1. An mbeidh tú ?

2. Beidh

3. Ní bheidh

Ar

Níor

       
       
       

Márta 2018.

 


 

 

 

Advertisements